31.5 C
Ellinikó
16/06/2024
elliniko-argiroupoli.gr
ΕΛΛΑΔΑΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑΚΟΙΝΩΝΙΚΑ

Το Κελκίτ της Αργυρούπολης του Πόντου -Του Σταύρου Π. Καπλάνογλου

Κοινοποίηση

Το Κελκίτ της Αργυρούπολης είναι μια γεωγραφική περιοχή (επαρχία με τα Ελληνικά δεδομένα )που ανήκει στο νόμο της Αργυρούπολης του Πόντου, σήμερα υπάρχουν 5 μικρές πόλεις και 77 χωριά με συνολικό πληθυσμό το 2018 στην απογραφή 47891 άτομα που βρίσκονται σε ένα οροπέδιο 2000 τετρ χλμ σε υψόμετρο1350-1450 μέτρα πάνω από την θάλασσα.
Η αρχαία Ελληνική πόλη Σάταλα βρίσκεται νότια από Κελκίτ κοντά στο σημερινό χωριό Σαντάκ και έμεινε γνωστή στην ιστορία από δυο μεγάλες μάχες που έγιναν εκεί η πρώτη το 298 μ.Χ ανάμεσα στους Πέρσες και τους Ρωμαίους με επικεφαλής τον Βαλέριο από την πλευρά των Ρωμαίων και τον Ναρσή από την πλευρά των Περσών.
Και η δεύτερη η μάχη που έγινε με τους Βυζαντινούς (επί Ιουστινιανού Α’ ) και τους Πέρσες το 530 μ.Χ. έχοντας επικεφαλής οι Βυζαντινοί τους Σίττα και Δωρόθεο και οι Πέρσες τον Μιρ-Μιρόη ή Μερμερόης (ελληνιστί)
Και οι δυο μάχες έμειναν στην ιστορία σαν οι <<Μάχες στα Σάταλα >> και οι δυο κατέληξαν σε ήττα των Περσών

ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΟΤΑΝ
Η Αρχαία πόλη Satala, απέχει περίπου 88 χλμ. από το κέντρο της Αργυρούπολη (Gümüşhane ) προς τον νότο,και 28 χλμ. από το κέντρο της πρωτεύουσας της επαρχίας του Kelkit, που βρίσκεται ανάμεσα τους . Το σημερινό όνομα του πιο κοντινού χωρίου είναι Σαντάκ (Sadak)
Είναι προσβάσιμη συνεχίζοντας 60 χλμ. στον αυτοκινητόδρομο Gümüşhane – Kelkit, 20 χλμ. από το κέντρο Kelkit προς την κατεύθυνση του Erzincan και στη συνέχεια 7 χλμ. το σταυροδρόμι του χωριού Σαντάκ.

ΚΕΛΚΙΤ
Το Κελκίτ είναι η μεγαλύτερη κωμόπολη του Νομού Αργυρούπολης στον Πόντο (μεταξύ Σεβάστειας και Νικόπολης )

ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΟΤΑΝ
Το ΚελκΊτ βρίσκεται σε απόσταση 60χλμ νότια από το κέντρο της Αργυρούπολη στη μέση μιας επίπεδης πεδιάδας Η πόλη, η οποία είναι το κέντρο της περιοχής, ιδρύθηκε στην τοποθεσία Kelkit Çiftliği τον 19ο αιώνα.. Σε περιοχή που προϋπήρχε αρχαίος οικισμός που είχε εξαφανισθεί , που δίπλα περνούσε ο ποταμός Λύκος (π. Κελκίτ ) παραπόταμος του ποταμού Ίρη που οι πηγές του βρίσκονται στην Μικρή Αρμενία .

ΤΟ ΌΝΟΜΑ
Ο οικισμός «Νεφς-ι Σαντάκ» επί τουρκοκρατίας είναι το κεντρικό χωριό Κέλκιτ. Δεδομένου ότι ο οικισμός καταστράφηκε από τις επιπτώσεις των πολέμων στην περιοχή, καταγράφηκε ως ερειπωμένο (άδειο) χωριό στην απογραφή του 1516
Η λέξη Κελκίτ είναι τουρκική και είναι σύνθεση των λέξεων Γκελ ή κελ που σημαίνει έλα και της λέξης Γκιτ ή κιτ που σημαίνει φύγε)
Κελ + κιτ = έλα και φύγε.
Υπάρχει χορός στην περιοχή με το ίδιο όνομα ,ενδεχόμενα οι κινήσεις του να έδωσαν το όνομα και στον οικισμό . (Ο χορός παίζεται συνήθως με ζουρνά ή λύρα και συνοδεύεται από νταούλι χωρίς τραγούδι. )
– Η διαχρονική ονομασία του οικισμού σύμφωνα με τα Τουρκικά αρχεία είναι :
Το 450 μ.Χ. Kaylked άλλգ στα αρμενικά για “λύκος ρεύμα”
Το1390~μ.Χ. Λυκοποταμία [στα ελληνικά για το «ρυάκι του λύκου»
]Την δεκαετία 1876 μ.Χ. Nefsi Çiftlik-Νεφσί -τσιφλίκι
Την Δεκαετία 1876 μ.Χ λεγόταν Kelkit η διοικητική περιοχή
Το 1912 μ.Χ. λεγόταν Kelkit Çf.
Στο έργο του αρχαίου γεωγράφου Στράβωνα, υπάρχουν πληροφορίες ότι οι Αππαίοι που ζουν γύρω από τη Φαρνάκεια ( Πλάτανα & Κερασούντα) και την Τραπεζούντα είναι απόγονοι του λαού Κερκίτ.
Με βάση αυτές τις πληροφορίες, ο Bilge Umar δήλωσε ότι η λέξη Kelkit μπορεί να προέρχεται από τη λέξη Kerka, η οποία προέρχεται από τις λουβιανές λέξεις Kar-ka και Kra-ka, που σημαίνει Τόπος Κορυφής.
Ο Paul Wittek, από την άλλη πλευρά, παρουσίασε έναν ισχυρισμό ότι ο ποταμός Kelkit ονομαζόταν Λύκος,, από την αρχαιότητα, και ότι οι Αρμένιοι μετέφρασαν αυτό το όνομα ως Gail-Get, που σημαίνει Λύκος στην γλώσσα τους και ότι το όνομα Kelkit προήλθε από εκεί.

ΈΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ
Το 1904 Ο πληθυσμός της συνοικίας αποτελείται από 25903 Μουσουλμάνους , 511 Έλληνες και 250 Αρμένιους
Οι προηγούμενες πληροφορίες για την πόλη είναι :
–1881 μ.Χ.
Υπήρχαν ακόμη στην πόλη 31 καταστήματα, 6 πανδοχεία και 1 λουτρό στην περιοχή Kelkit. Αυτή την ημερομηνία, υπάρχουν 6 υποπεριοχές που συνδέονται με το ατύχημα.
– 1887, μ.Χ.
Αν κοιτάξουμε τα αρχεία του 1887, υπάρχουν 40 καταστήματα, 1 μπεζιρχανέ, 55 μύλοι και 2 φούρνοι στην περιοχή.
Το 1887, 23.257 άτομα, μεταξύ των οποίων 22.548 μουσουλμάνοι, άνδρες και γυναίκες, 304 Έλληνες, 129 Αρμένιοι και οι υπόλοιποι ήταν ξένοι,
ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΟΥ ΚΕΛΚΙΤ
Στην περιοχή του Κελκίτ στο τέλος του 19ου αιώνος υπήρχαν οι παρακάτω ενδιαφέροντες οικισμοί εκτός από το Κελκίτ – Kelkit :
Ζαγκάρ – Zagkar
Καράκαγια – Karakayia
Κοτύλια – Kotilia
Μωροκώμ – Morokom
Σιών – Sion
Χαϊκια – Haikia
Η περιοχή αυτή κατοικούνταν από Έλληνες κατά την Βυζαντινή περίοδο της Αυτοκρατορίας των Κομνηνών.
–16ος αιών Λαμβάνοντας υπόψη τα αρχεία του 16ου αιώνα, υπολογίζεται ότι ζούσαν 1.520 μουσουλμάνοι και 1.923 χριστιανοί ζούσαν στην περιοχή Kelkit
– 1516 μ.Χ/
Στην απογραφή του 1516 μ.Χ. ζούσαν
, 5.460 μουσουλμάνοι και 3.520 χριστιανοί
– 1530 μ.Χ
Στην απογραφή του 1530 ζούσαν 9.640 Μουσουλμάνοι και 4.972 Χριστιανοί στην απογραφή.
Ο Ελληνισμός της περιοχής άρχισε αν μειώνεται μετά την οθωμανική κατοχή, ιδίως μετά τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο το 1828.
Πριν από το 1923 μ.Χ. υπήρχαν τα παρακάτω Ελληνικά χωριά:
1. Τσαμούρκιοι,
2, Χιών ΄Σιων και
3. Κοτύλια
Ο λα μαζί αριθμούσαν περίπου 100 οικογένειες 600 άτομά περίπου

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΟΙΚΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΚΕΛΚΙΤ ΕΠΙ ΟΘΩΜΑΝΩΝ
Οι γενικές πληροφορίες που συγκεντρώσαμε για την περιοχή και την έλευση των Οθωμανών έχουν ως εξής
– 1516 μ.Χ.
Αν και 128 χωριά και 36 χωριουδάκια καταγράφηκαν στην περιοχή Kelkit στην απογραφή που έγινε το 1516, μόνο 56 από αυτά τα χωριά κατοικήθηκαν λόγω των πολέμων στην περιοχή.
– 1591 μ.Χ.
ο 1591, για λόγους όπως οι εξεγέρσεις των Τζελάλι, ο αριθμός των χωριών στην περιοχή Kelkit μειώθηκε σε 107 και ο αριθμός των οικισμών σε 19, ενώ ο αριθμός των οικισμών από αυτά τα χωριά ήταν 85.
– 1642,μ.Χ.
Σύμφωνα με το βιβλίο avariz του 1642, υπάρχουν 92 χωριά στην περιοχή Kelkit. Όταν εξετάζονται τα αρχεία αυτής της ημερομηνίας, φαίνεται ότι μουσουλμάνοι εγκαταστάθηκαν στην περιοχή από έξω και μέρος του χριστιανικού πληθυσμού μεταφέρθηκε.
– 1878,μ.Χ.
Ενώ υπήρχαν 93 χωριά στην περιοχή Kelkit το 1878, υπήρχαν συνολικά 9.239 ανδρικοί πληθυσμοί στην περιοχή, μεταξύ των οποίων 8.658 μουσουλμάνοι, 510 Έλληνες και 71 Αρμένιοι.
– 1881,μ.Χ.
Το 1881, υπήρχαν 57 τζαμιά και τζαμιά, 44 μεντρεσέ για τους μουσουλμάνους
Για τους Χριστιανούς , 5 εκκλησίες, 1 γυμνάσιο

ΙΣΤΟΡΙΑ
Η περιοχή είναι πλούσια σε ιστορικά αντικείμενα.. Βρέθηκαν κεραμικά όστρακα που χρονολογούνται στην Ύστερη Εποχή του Χαλκού, επεκτείνοντας την ημερομηνία εγκατάστασης γύρω στο 3000 π.Χ. Το Κελκιτ, μαζί με την περιοχή της Αργυρούπολη πέρασεν στην κυριαρχία ττων Χετταίων.
Τα εδάφη της Κερασούντος ,Τραπεζούντας, Ερζικαν , Θεοδοσιούπολης ( Erzurum ) , τότε ονομαζόταν << Γη Azzi-Hayasa >> στις χεττιτικές πηγές
Η περιοχή πέρασε στους Μήδους και στους Πέρσες ,διοικήθηκε υπό τη διοίκηση της σατραπείας κατά την Αχαιμενιδική (Περσική ) Αυτοκρατορία και αφού ο Μέγας Αλέξανδρος νίκησε τους Πέρσες το 331 π.Χ., η περιοχή εντάχθηκε στη Μακεδονική Αυτοκρατορία.
Μετά την κυριαρχία του Βασιλείου του Πόντου, την περιοχή ακολούθησε η Ρωμαϊκή και Βζαντινή κυριαρχία. Ήταν μια σημαντική συνοριακή πόλη Kelkit κατά τη ρωμαϊκή περίοδο και ήταν στρατιωτική βάση στην αρχαία πόλη Satala,
όταν η περιοχή περιήλθε στην κυριαρχία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Με τη διαίρεση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας στα δύο το 395 μ.Χ.
η Βυζαντινή Αυτοκρατορία, που παρέμεινε στα ανατολικά, κυριάρχησε στην περιοχή.
Ο Βυζαντινός Αυτοκράτορας Ηράκλειος οργάνωσε μια εκστρατεία στο Περσικό κράτος των Σασσανιδών το 635 μ.Χ.και πέρασε από την κοιλάδα Kelkit.
Κατά τη βυζαντινή περίοδο απέκτησε για λίγο θρησκευτική σημασία και στη συνέχεια ξεθώριασε.
Το Kelkit και τα περίχωρά του άλλαξαν αργότερα χέρια αρκετές φορές μεταξύ των Βυζαντινών-Ομαγιάδων και των Βυζαντινών-Αββασιδών.

Αποτελούσε το σκηνικό των Βυζαντινών-σασανιδικών συγκρούσεων μέχρι τα τέλη του 7ου αιώνα. Αυτή η κυριαρχία των Βυζαντινών συνεχίστηκε μέχρι την Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας, που ιδρύθηκε τον 13ο αιών
Αυτή η κατάσταση συνεχίστηκε μέχρι τις επιδρομές των Σελτζούκων.
–Οθωμανοί
Οι Σελτζούκοι της Ανατολίας πραγματοποίησαν αποστολές στην Ανατολική Ανατολία το 1016 και κατέλαβαν την περιοχή το 1058.
Μετά τη μάχη του Μαντζικέρτ (1071), η κυριαρχία των Σελτζούκων ξεκίνησε στην
Αργυρούπολη και στα περίχωρά του.
Ο οικισμός και τα περίχωρά του, τα οποία αργότερα καταλήφθηκαν από τους Σαφαβίδες, εντάχθηκαν στην οθωμανική επικράτεια μετά την εκστρατεία Τσαλντιράν του Γιαβούζ Σουλτάν Σελίμ (1514 μ.Χ. )
. Την ίδια χρονιά, το Kelkit Bayburt συνδέθηκε με το Bayburt με την κατασκευή του κέντρου σαντζακιών. Σε αυτά τα χρόνια, το σαντζάκι του Μπαϊμπούρτ ήταν επίσης συνδεδεμένο με την επαρχία Ερζιντζάν.
Η πρώτη καταγραφή ταχρίρ της περιοχής ανήκει στο έτος 1516. μ.Χ
ν και καταλήφθηκε από τους στρατούς της Ρωσικής Αυτοκρατορίας το 1828, μ.Χ καταλήφθηκε ξανά από τις Οθωμανικές δυνάμεις μετά την αποχώρηση των Ρώσων αμέσως μετά.22 Ιουλίου 1916 Το 4ο Σύνταγμα Μάχης των Ρώσων επιτέθηκε τα ξημερώματα. Θα υπάρξουν πολύ αιματηρές συγκρούσεις μέχρι το βράδυ εκείνης της ημέρας. Ο Τούρκος στρατιώτης υπό τη διοίκηση του Βεχίπ Πασά έπρεπε να αποσυρθεί το βράδυ. Έτσι, οι Ρώσοι εισέβαλαν στο Κέλκιτ και άνοιξαν μια πόρτα στην εσωτερική Ανατολία. Μετά την Οκτωβριανή επανάσταση του 1917

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Η περιοχή έδωσε το όνομα της στο Ποντικο χορό Κελ κιτ (Έλα φύγε )
έναν ομάλό χορό που κινείται προς τα αριστερά με κινήσεις που κλείνουν και ανοίγουν
τον ανοικτό κύκλο με 6 συνολικά βήματα που μοιάζουν με αυτόν του ομάλ αλλά με κατεύθυνση προς τα αριστερά Μοναδικη είναι η μελωδια που τον συνοδεύει.
ΕΥΡΗΜΑΤΑ
* Έρευνες που έγιναν στα σύνορα και τα περίχωρα του Kelkit, βρέθηκαν κεραμικά όστρακα που χρονολογούνται στην Ύστερη Εποχή του Χαλκού, επεκτείνοντας την ημερομηνία εγκατάστασης γύρω στο 3000 π.Χ.
**Τ ο 1925. Ανάμεσα στα κτιριακά κατάλοιπα της περιοχής, έγινε η ανακάλυψη τεμαχίων από τούβλα με το οικόσημο Legio Apollinaris της 15ης λεγεωνας των Ρωμαίων .
ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ
–Μεταλλεία
Οι κάτοικοι του Κελκίτ αρχικά ήταν στην πλειοψηφία τους μεταλλωρειχοι που μετά την εγκατάλειψη τους μετανάστευσαν σε αλλά μέρη
–Γεωργία
Οι περισσότεροι άνθρωποι αργότερα ασχολούνται με τη γεωργία. Τα κύρια προϊόντα είναι το κριθάρι, το σιτάρι, η σίκαλη, και ο βίκος.
–Κτηνοτροφία
Οι ορεινοί βοσκότοποι ευνοούσαν την εκτροφή των μικρών ζώων (προβάτων και αιγών ) και τα ζωικά προϊόντα, μέρος του λίπους και του τυριού, το δέρμα και τα αυγά αποστέλλονται στο Erzincan, στην Αργυρούπολη και την Τραπεζούντα
– Εμπόριο
Στην πόλη υπήρχαν , 68 καταστήματα μικρεμπόρων και επαγγελματιών, δεκατρία καφενεία, τέσσερα αρτοποιεία και τρεις νερόμυλοι
–Λιγνίτης
Στο έδαφος της επαρχίας υπάρχουν κοιτάσματα λιγνίτη.
Η περιοχή της περιοχής, η οποία απέχει 60 χλμ. από το Gümüşhane, είναι 1.925 km² και ο συνολικός πληθυσμός της είναι 63.510 σύμφωνα με τα αποτελέσματα της απογραφής του 2000

ΣΑΤΑΛΑ
Η αρχαία πόλη ΤΟΥ Ποντίου στα βα της λεγμενης Μικράς Αρμενίας και στις πηγές του ποταμού Λύκου.
Τα Σάταλα κυριαρχούσαν στο βόρειο τμηνα του Ευφράτη και η θέση που κατειχεηταν σπουδαία από στρατηγική άποψη.
Η Σάταλα- Satala, που φιλοξένησε αυτοκρατορίες όπως η Χεττατική, η Ασσυριακή, η Μακεδονική, η Ρωμαϊκή και η Βυζαντινή, βρίσκεται εντός των ορίων του χωριού Sadak .
Με τα ίχνη που βρέθηκαν στην Αρχαία πόλη των Σαταλά, είναι δυνατόν να δούμε ότι υπήρχε οικισμός εδώ μέχρι την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού.
Η αρχαία πόλη Satala έχει χαρακτηριστεί ως προστατευόμενη περιοχή 3ου Βαθμού από το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού
Δυστυχώς όμως μέχρι σήμερα δεν έχει πραγματοποιηθεί συστηματική και μεγάλης κλίμακας αρχαιολογική ανασκαφή στη Σάταλα και στα περίχωρά της.

ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ
Στα νοτιοανατολικά του Kelkit, κοντά στο χωριό Sadak, βρίσκεται η πόλη Satala.
Σύμφωνα με τους αρχαίους γεωγράφους, βρισκόταν σε μια κοιλάδα που περιβάλλεται από βουνά, λίγο βόρεια του Ευφράτη ποταμού.
Βρισκόταν στον Πόντο στο νοτιοανατολικό τμήμα του διαμερίσματος της επαρχίας Αργυρούπολη,κοντά στον σημερινό οικισμό του Sadak ενός χωρίου στην περιοχή Kelkit της επαρχίας Gümüşhane.
Απέχει 88 χλμ από την επαρχία Gümüşhane και 17 χλμ από την περιοχή Kelkit. Το ρέμα Sadak ρέει από τα ανατολικά του χωριού και υπάρχει το φράγμα Sadak σε αυτό το ρέμα.
Ο αρχαίος οικισμός Σάταλα διατήρησε τη σημασία του για μεγάλο χρονικό διάστημα επειδή βρισκόταν στη συγκοινωνιακή οδό μεταξύ της Μαύρης Θάλασσας και της Περιφέρειας Καππαδοκίας. Το Kelkit μαζί με την περιοχή Gümüşhane περιήλθαν στην κυριαρχία των Ουραρτίων μετά την κυριαρχία των Χετταίων.

ΤΟ ΌΝΟΜΑ
–Σάταλα : Αρχαία ελληνική ονομασία Σάταλα,
–Σατίμղ : Παλιά αρμενικά: Σατίμղ Satał,παραφθορά της Ελληνικής ονομασίας
– Sadak -Σατάχ ή Σατάνκ : Προφανώς από την παραφθορά από την Αρμενική γλώσσα η σημερινή ονομασία του οικισμού

΄ΈΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ
Στο χωριό, όπου στην απογραφή του 1835 ζούσαν μόνο μουσουλμάνοι (υπολογίστηκε μόνο ανδρικός πληθυσμός), ζούσαν 210 άνδρες σε 53 νοικοκυριά. Επιπλέον, καταγράφηκαν 8 άντρες νομάδες εντός των ορίων του χωριού.
Τα άλλοτε Ελληνικά Σαταλα σήμερα που ονομάζονται σήμερα Sadak και είναι , ένα χωριό 348 κατοίκων , Μουσουλμάνων (2022)

ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ
Η πρώτη λεπτομερής έρευνα του χώρου έγινε από τον Άλφρεντ Μπιλιότι, τον Βρετανό αντιπρόξενο στην Τραπεζούντα. Επισκέφτηκε τη Σαταλά τον Σεπτέμβριο του 1874 ως απάντηση στην εύρεση χάλκινων θραυσμάτων αγάλματος, συμπεριλαμβανομένου του κομματιού που τώρα είναι γνωστό ως Σατάλα Αφροδίτη,δείχνοντας την πίστη της πόλης στους θεούς του Ολύμπου

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ
Υπήρχε επισκοπή στα Σάταλα που άνηκε στην Μητροπολίτη της πρωτεύουσας Σεβάστεια .
Οι χριστιανοί ήταν ήδη πολυάριθμοι την εποχή του Διοκλητιανού.
Επτά από τους επισκόπους ήταν:
1. Ο Ευέθιος, στη Νίκαια, 325 .2.Ο Ελπίδιος, 360 3.Ο Ποιμενίου, περίπου 378
4.Ανατόλιος, 451 5. Επιφάνιος, 458 6. Γρηγόριος, 692 και 7. Φίλιππος, 879 μ.Χ.
Η έδρα αναφέρεται στο Notitiae episcopatuum μέχρι τον δέκατο τρίτο αιώνα, και γνωρίζουμε το όνομα του επισκόπου , Κοσμά, το 1256.
Τον 18ο αιώνα, η επισκοπή αποκαταστάθηκε ονομαστικά ως Τιτουλική επισκοπή Σάταλα.-

ΙΣΤΟΡΙΑ
Ta Σάταλα, η οποία υπήρξε σκηνή εγκατάστασης διαφόρων πολιτισμών από την εποχή του χαλκού
Αυτά τα μέρη διοικούνταν επίσης από τους Χίτες, τους Ασσύριους, τη Μακεδονία, τη Ρώμη, το Βυζάντιο και τους Κομνηνούς της Τραπεζούντας.
Η πόλη πρέπει να έχει ξεφυτρώσει γύρω από εν στρατόπεδον που την εποχή του Πτολεμαίου ήταν ήδη σημαντικό. Και έγινε ένας σημαντικός οικισμός που ιδρύθηκε για την ασφάλεια των ανατολικών συνόρων κατά τη ρωμαϊκή περίοδο και ήταν το κέντρο της η 15η Λεγεώνα Απολλινάρη.Που στάθμευε στην πολη
Αυτή η τοποθεσία πρέπει να είχε καταληφθεί ήδη από την προσάρτηση της Μικράς Αρμενίας υπό τον Βεσπασιανό. Ο Τραϊανός το επισκέφτηκε το 115 μ.Χ. και έλαβε τον φόρο τιμής των πριγκίπων του Καυκάσου και του Ευξείνου.
Το 1894 από τον DG Hogarth,βρεθήκαν πλακάκια που έφεραν τη σφραγίδα. του Legio XV Apollinaris στην περιοχή.
Η Legio XV Apollinaris (Η δέκατη πέμπτη Λεγεώνα του Απόλλωνα) ήταν μια ρωμαϊκή λεγεώνα που σχηματίστηκε από τον Οκταβιανό Αύγουστο κατά τη διάρκεια της Δημοκρατίας.
Χρονολογία ύπαρξης: 41-40 π.Χ., υπήρχε μέχρι τις αρχές του 5ου αιώνα μ.Χ.
Σύμβολο: οι ακριβείς πληροφορίες για το έμβλημα της λεγεώνας είναι άγνωστες, αλλά πιθανότατα ήταν είτε μια εικόνα του θεού Ήλιου Απόλλωνα, είτε ένα από τα ζώα αφιερωμένα σε αυτόν τον θεό, για παράδειγμα, τον γρύπα. (ενδεχόμενα κάτι τέτοιες παραστάσεις ήταν αποτυπωμένες στα πλακάκια )
Δυστυχώς όπως συνέβαινε κατά καιρούς λιθοκλοπή ερειπίων συνέβη και στα Σάταλα και πολλά μαρμάρινα δομικά υλικά αφαιρέθηκαν από την τοποθεσία για να χτιστούν κυβερνητικά κτίρια στο Erzincan.

–Η 1η ΜΑΧΗ ΣΤΣ ΣΑΤΑΛΑ ( 298 μ.Χ. ) -Ρωμαίοι εναντίον Περσών στα Σάταλα το
Έμεινε στην ιστορία σαν μάχη Μάχη της Σάταλα και αναπαράσταση της υπάρχει στην αψίδα του Θριάμβου του Γαλερίου στην Θεσ/νικη.
Το 295 ή το 296, ο Narseh ή Ναρσίς κήρυξε τον πόλεμο στη Ρώμη.
Φαίνεται ότι εισέβαλε για πρώτη φορά στη δυτική Αρμενία , ανακτώντας τα εδάφη που παραδόθηκαν στον βασιλιά Τιριδάτη Γ’ της Αρμενίας με την ειρήνη του 287.
Στη συνέχεια, ο Narseh μετακόμισε νότια στη ρωμαϊκή Μεσοποταμία, όπου προκάλεσε μια σοβαρή ήττα στον Γαλέριο, τότε διοικητή των ανατολικών δυνάμεων. την περιοχή μεταξύ Carrhae (Harran, Τουρκία) και Callinicum (Raqqa, Συρία).
Ωστόσο, το 298, ο Γαλέριος νίκησε τους Πέρσες στη μάχη της Σάταλα το 298, λεηλατεί την πρωτεύουσα Κτησιφώντα, κατέλαβε το θησαυροφυλάκιο και το βασιλικό χαρέμι.

Τη μάχη ακολούθησε η συνθήκη της Νισίβης, ιδιαίτερα επωφελής για τη Ρώμη.Τερμάτισε τον Ρωμαιο-Σασανικό πόλεμο.
Ο Τιριδάτης αποκαταστάθηκε στο θρόνο του στην Αρμενία ως Ρωμαίος υποτελής, και το Γεωργιανό Βασίλειο της Ιβηρίας αναγνωρίστηκε ότι υπαγόταν επίσης στη ρωμαϊκή εξουσία.

–Η 2η ΜΑΧΗ ΣΤΑ ΣΑΤΑΛΑ (530 μ.Χ.) -Βυζάντιο εναντίον Περσών
.Η μάχη της Σαταλα ήταν η δεύτερη στον ίδιο περίπου χώρο που έγινε ανάμεσα πια στους Βυζαντινούς και τους Πέρσες την εποχή που ήταν αυτοκράτορας ο Ιουστινιανός Α
Οι αρχηγοί των βυζαντινών δυνάμεων ήταν ο Σίττας, σύζυγος της αδερφής της αυτοκράτειρας Θεοδώρας, και ο στρατηγός της Αρμενίας Δωρόθεος.
Ο Σίττας πέθανε το 538 μ.Χ. κατά τη διάρκεια της βασιλείας του αυτοκράτορα Ιουστινιανού Α’ (ρ. 527–565). Κατά τη διάρκεια του Ιβηρικού πολέμου κατά της αυτοκρατορίας των Σασσανιδών, ο Σίττας έλαβε τη διοίκηση των δυνάμεων στην Αρμενία, παρόμοια με το καθεστώς του Βελισάριου στη Μεσοποταμία. Κέρδισε μια νίκη επί των Σασσανιδών στη μάχη των Σαταλά.
Μιρ-Μιρόη ή Μερμερόης (ελληνιστί) 30000
*Στις βυζαντινές πηγές ο Mermeroes (ελληνικά: Μερμερόης), ήταν Σασάνιος στρατηγός του 6ου αιώνα και ένας από τους οι κορυφαίοι διοικητές των Βυζαντινο-Σασσανιδικών Πολέμων της εποχής.
Την άνοιξη του 530, η Περσική επίθεση στη Μεσοποταμία σταμάτησε μετά την ήττα στη Μάχη του Δαράς. Οι Πέρσες όμως είχαν κάποιες επιτυχίες στο μέτωπο του Καυκάσου και ο Καβάδης θέλησε να επικεντρώσει τις προσπάθειές του σε εκείνη την περιοχή εκμεταλλευόμενος και την απουσία του κυρίως Βυζαντινού στρατού. Έτσι απέστειλε ένα στράτευμα να εισβάλλει στις Βυζαντινές επαρχίες της Αρμενίας υπό τον στρατηγό Μερμερόη. Το στράτευμα αποτελούνταν κυρίως από Περσαρμένιους και Σαυνίτες από τον βόρειο Καύκασο, όπως και 3.000 Σάβιρους (ουννικό φύλο του Καυκάσου).
Ο Μερμερόης κατευθύνθηκε προς τα Σάταλα και στρατοπέδευσε έξω από τα τείχη της πόλης. Οι αρχηγοί των βυζαντινών δυνάμεων ήταν ο Σίττας, σύζυγος της αδερφής της αυτοκράτειρας Θεοδώρας, και ο στρατηγός της Αρμενίας Δωρόθεος.
Οι Βυζαντινοί απέφυγαν την άμεση εμπλοκή με τις περσικές δυνάμεις. Ο Σίττας με 1000 άνδρες πήρε θέση στους λόφους γύρω από την πόλη, ενώ η κύρια δύναμη του Βυζαντινού στρατού που αριθμούσε 14.000 άντρες παρέμεινε υπό τον Δωρόθεο εντός των τειχών. Την επόμενη ημέρα, οι Πέρσες κύκλωσαν την πόλη και ετοιμάστηκαν για έφοδο κατά των τειχών. Στο σημείο αυτό, ο Σίττας με το απόσπασμά του κατηφόρισαν καλπάζοντας από τους λόφους σηκώνοντας επίτηδες πολλή σκόνη για να παραπλανήσουν τον εχθρό σχετικά με τον αριθμό τους. Το τέχνασμα πέτυχε και οι Πέρσες άλλαξαν εσπευσμένα σχηματισμό για να αντιμετωπίσουν τη «μεγάλη» επίθεση από τους λόφους. Τότε όμως βγήκε ο Δωρόθεος από την πόλη με την κύρια δύναμη και επιτέθηκε στα νώτα των Περσών που βρέθηκαν έτσι σε πολύ μειονεκτική θέση.
Παρ’ όλα αυτά οι Πέρσες αντιμετώπισαν αποτελεσματικά τον διπλό αιφνιδιασμό και όταν συνειδητοποίησαν ότι είχαν αριθμητικό πλεονέκτημα, πέρασαν στην αντεπίθεση. Η μάχη άρχισε να εξελίσσεται άσχημα για τους Βυζαντινούς, αλλά, σε ένα κρίσιμο σημείο, ο Βυζαντινός αξιωματικός Φλωρέντιος ο Θραξ έκανε έφοδο με την μονάδα του κατά του Περσικού κέντρου, εκεί όπου βρισκόταν ο Μερμερόης.
Ο Πέρσης στρατηγός απέφυγε την επίθεση, αλλά πάνω στην συμπλοκή ο Φλωρέντιος κατάφερε να αρπάξει το λάβαρο του Πέρση στρατηγού. Ο ηρωικός Φλωρέντιος σκοτώθηκε σχεδόν αμέσως μετά, αλλά οι Πέρσες στρατιώτες μη βλέποντας το λάβαρο του στρατηγού τους, νόμισαν ότι σκοτώθηκε και τράπηκαν σε άτακτη φυγή εγκαταλείποντας το πεδίο της μάχης με βαριές απώλειες
Ήταν μια σημαντική επιτυχία για τους Βυζαντινούς η οποία είχε σαν επακόλουθο την αυτομόληση αριθμού αρχηγών των Περσαρμενίων προς την Αυτοκρατορία και την κατάληψη σημαντικών φρουρίων, όπως το Φαράγγιον που προστάτευε ένα περσικό βασιλικό χρυσωρυχείο .

–Το τέλος της πόλης Σάταλα
Τα Σάλατα απέκτησαν θρησκευτική σημασία για λίγο κατά τη βυζαντινή περίοδο και στη συνέχεια εξαφανίστηκε.

ΕΥΡΗΜΑΤΑ
Η περίφημη Σαταλά Αφροδίτη,που ήδη αναφέραμε ήταν μεγαλύτερη από τις φυσικές διαστάσεις του αρχαίου χάλκινου ελληνιστικού αγάλματος, βρέθηκε το 1872 έξω από το Σαντάκ. Τώρα εκτίθεται στο Βρετανικό Μουσείο.
Επί του παρόντος, τα ερείπια του χωριού Σάταλα βρίσκονται στην πλαγιά ενός λόφου που βρίσκεται σε αμφιθέατρο, έχουν βρεθεί ερείπια κάστρου , αρχαίες κατοικίες και λουτρά με ψηφιδωτά

–Το νεκροταφείο των Ρωμαίων Λεγεωνάριων
Στα αρχαία Σαταλα ανακαλύφθηκαν για πρώτη φορά το νεκροταφείο των Ρωμαίων λεγεωνάριων όταν , οι αρχαιολόγοι αν έσκαψαν μια νεκρόπολη λαξευμένη στον βράχο ενός φρουρίου που χρονολογείται από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Αυτό είναι το πρώτο εύρημα του είδους του στην περιοχή.
Μέχρι τότε οι επιστήμονες δεν είχαν βρει ποτέ στρατιωτικές ταφές από την εποχή της Αρχαίας Ρώμης στο έδαφος της Μ. Ασίας
και αυτές οι περιοχές καταλήφθηκαν από τους Ρωμαίους τον 2ο-1ο αιώνα π.Χ., μετά τους Μιθριδατικούς πολέμους και τους πολέμους με τη Μεγάλη Αρμενία του Τιγράνη Β΄.
Οι λεγεωνάριοι συνήθως θάβονταν εκεί που υπηρετούσαν: ήταν εξαιρετικά σπάνιο οι συγγενείς να ήθελαν να μεταφέρουν το σώμα του πολεμιστή στην πατρίδα τους.
Εχουν εντοπιστεί στο παρελθόν σε φωτογραφίες του αρχαίου φρουρίου. Αποδείχθηκε ότι στον βράχο με τον οποίο εφάπτεται το τείχος της Σαταλά, ήταν λαξευμένες τρύπες – τάφοι. με ανθρώπινα υπολείμματα.
Οι σκελετοί δεν συληθήκαν και διατηρήθηκαν όπλα, αιχμές βελών και λόγχης, θραύσματα εξοπλισμού, ακόμη και εξοπλισμοί αλόγων
Τα εύρημα χρονολογήθηκαν στον 3ο αιώνα μ.Χ. – την περίοδο που η Ρώμη άρχισε να χάνει την παλιά της δύναμη και αίγλη. Υπάρχουν αρκετοί τάφοι που χρονολογούνται στις αρχές του 7ου αιώνα μ.Χ. – αυτή την εποχή η πόλη καταλήφθηκε για κάποιο διάστημα από τους Πέρσες του κράτους των Σασσανιδών, που βρίσκονταν συνεχώς σε πόλεμο με το Βυζάντιο.

–Η επιγραφή
Σε έναν από τους τάφους βρήκαν ακόμη και ένα θραύσμα χάλκινης πλάκας με την επιγραφή «Diplomat». Αυτό είναι ένα είδος πιστοποιητικού βετεράνου από τη ρωμαϊκή εποχή, εκδόθηκε σε λεγεωνάριους που υπηρέτησαν 25 χρόνια.
Το Satala (σύγχρονη ονομασία – Sadak) βρίσκεται στη διασταύρωση βασικών στρατιωτικών και εμπορικών οδών από την Κεντρική Ανατολία προς την Καππαδοκία και την περιοχή της Μαύρης Θάλασσας

–Μικρο φρούριο
. Ένα μικρό αρχαίο φρούριο υπήρχε εκεί από την εποχή της Ασσυριακής Αυτοκρατορίας, αλλά οι Ρωμαίοι, ως συνήθως, ξαναέχτισαν τα πάντα σύμφωνα με τις προτιμήσεις τους. Οικοδομικές εργασίες πραγματοποιήθηκαν από την XV Λεγεώνα του Απόλλωνα (Legio XV Apollinaris).
Οι ιστορικοί πιστεύουν ότι η Λεγεώνα του Απόλλωνα σχηματίστηκε από τον Οκταβιανό Αύγουστο το 41-40 π.Χ.
Αυτή η στρατιωτική μονάδα ήταν από τις πιο μάχιμες και μαχητικές.
Στις αρχές του 2ου αιώνα μ.Χ., η λεγεώνα του Απόλλωνα συμμετείχε στην παρθική εκστρατεία του Τραϊανού και μετά το θάνατο του αυτοκράτορα, ο διάδοχός του Αδριανός τοποθέτησε τη λεγεώνα στη Σάταλα.

Μικρά τμήματα του στάθμευαν επίσης στην Τραπεζούντα
–Οικισμός γύρω από το φρούριο
Όπως συνέβαινε συνήθως εκείνες τις μέρες, οι ντόπιοι άρχισαν γρήγορα να εγκαθίστανται γύρω από το ρωμαϊκό στρατιωτικό φρούριο (castrum), εξυπηρετώντας τα συμφέροντα των λεγεωνάριων: από όπλα και πανοπλίες μέχρι φαγητό, ποτά και κάθε είδους διασκέδαση.
Ήταν μια αμοιβαία επωφελής γειτονιά: οι Ρωμαίοι δεν χρησίμευαν μόνο ως προστασία, αλλά ανέπτυξαν επίσης την πόλη έξω από το κάστρο σύμφωνα με τις ιδέες τους.

–Υδραγωγείο
Για παράδειγμα, έχτισαν ένα υδραγωγείο για να τροφοδοτήσουν τον άμαχο πληθυσμό (και τους ίδιους, φυσικά) με γλυκό νερό.
ΣΉΜΕΡΑ Σατάχ ά Σαπάχ
Στην θέση τους βρισκόταν το χωριό Σατάχ ά Σαπάχ στο οποίο το 1923 κατοικουσαν180 οικογένειες περίπου 1100 άτομα που οι κάτοικου του ήταν Κιζιλμπάσηδες μια ξεχωριστή Μουσουλμανική ομάδα που μισούσαν τους Τούρκους και δεν τους συναναστρεφόταν Το χωριό είναι χτισμένο κοντά στον ποταμό Λύκο.

kozanilife.gr

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ

Ελληνικό Αργυρούπολη: Εντατικές εργασίες συντήρησης στα σχολεία ένα μήνα πριν το κουδούνι κτυπήσει ξανά

ΟΜΑΔΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ

ΣΕ ΕΞΕΛΙΞΗ Ο ΨΕΚΑΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΜΠΙΑΣ ΤΩΝ ΠΕΥΚΩΝ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΟΜΑΔΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΠΑΣΧΑΛΙΝΩΝ ΔΩΡΩΝ